Procederen tegen de robots van justitie: hoe een Friese ondernemer zich tegen de wet wapende

Leeuwarden is de hoofdstad van de verkeersboetes. Het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) staat er, evenals het in Mulder-zaken gespecialiseerde gerechtshof. Roelof de Nekker uit Wolvega is er vaste klant. De oprichter van Boetejuristen.nl ontdekte als een van de eersten het verdienmodel.

Roelof de Nekker, het brein achter boetejuristen.nl.

Roelof de Nekker, het brein achter boetejuristen.nl. Foto: Niels de Vries

Als afgestudeerd biologieleraar met een telecombedrijfje werd Roelof de Nekker (1985) zo’n acht jaar geleden door een verkeersboete (,,de iennichste dy’t ik oait hân ha’’) op een ander spoor gezet. De inwoner van Wolvega zou ergens verkeerd zijn ingereden, een aantijging die hij aanvocht.

De Nekker verloor die strijd, maar hij kreeg wel de smaak te pakken van juridische haarkloverij. Nog voordat hij als meester in de rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen afstudeerde, richtte de ondernemer Boetejuristen.nl op, een eenmanszaak met een postbus in Heerenveen. Wie meent ten onrechte op de bon te zijn geslingerd, kan zich bij hem melden.

Boetejuristen.nl werkt op ‘no cure no pay-basis’: bij een verloren zaak hoeft de klant niks te betalen. Wint De Nekker, dan vergoedt het Openbaar Ministerie alle proceskosten. ,,De staat is myn iennichste skuldenaar’’, vertelt de jurist glimlachend. ,,Dat is hiel plesierich, want it is in trouwe beteller.’’

De meeste advocatenkantoren halen hun neus voor dit soort verkeerszaken op. De boetebedragen wegen immers niet op tegen het gemiddelde uurtarief van een advocaat. Bovendien valt aan zo’n ‘bagateldelict’ weinig eer te behalen. Toch is De Nekker bij lange na niet de enige juridische dienstverlener die een slaatje weet te slaan uit de jaarlijks neerdalende boeteregens.

Balans

De Limburgse econoom, jurist en fiscalist Clemens Meerts geldt als pionier in deze branche. ,,Mar ik tink dat ik it mei myn businesscase mear kommersjeel makke ha’’, zegt De Nekker. Hij maakte vooral meer massa, waardoor de kosten en de baten beter in balans kwamen. Vrijwel tegelijk met hem schoten concurrenten als Verkeersboete.nl en Boete.nu omhoog. Voor zijn eigen Boetejuristen.nl huurde de Friese ondernemer de Heerenveense softwareontwikkelaar Christiaan Kras in.

Samen hebben ze de wetgeving voor verkeersboetes gevangen in een digitaal systeem. Daarmee heeft De Nekker de vast omlijnde procesgang voor een belangrijk deel weten te robotiseren. Zijn gestroomlijnde werkwijze verschilt in wezen weinig van de wijze waarop het justitieapparaat opereert, benadrukt de jurist.

In een paar jaar tijd heeft hij tussen de 10.000 en 15.000 zaken aangevochten. Inmiddels wordt zijn Boetejuristen.nl overschaduwd door Appjection, een snelgroeiende start up uit Amsterdam (dertig werknemers) die er prat op gaat in 30.000 zaken voor 1 miljoen euro aan onterecht uitgedeelde boetes te hebben teruggehaald. Appjection krijgt financiële rugdekking van de Duitse rechtsbijstandsverzekeraar Arag.

De Nekker maakt zich geen zorgen over de groeiende concurrentie. De koek is groot genoeg, zegt hij. Zelfs in het relatief verkeersluwe coronajaar 2020 verwerkte het CJIB in Leeuwarden nog altijd 7,8 miljoen verkeersboetes. In een doorsneejaar zijn dat er zomaar 10 miljoen.

Daarbij gaat het om kleinere overtredingen als te hard rijden, foutparkeren, door rood rijden, het niet dragen van veiligheidsgordels en het niet handsfree bellen achter het stuur. Alleen de snelheidsovertreders betaalden in 2019 al ruim 390 miljoen euro aan bekeuringen.

Klik op de knop

Verreweg het grootste deel van die verkeersdelicten wordt vastgelegd door flitspalen, scanauto’s of een van de driehonderd camera’s die boven de Nederlandse snelwegen hangen. Formeel moet er bij het opleggen van een sanctie altijd een ambtenaar van vlees en bloed aan te pas komen. De Nekker heeft daar zo zijn twijfels bij. ,,Hoe ‘t se it dogge, wit ik fansels net. Ik bin der net by’’, zegt de jurist droogjes. ,,It sil mei in klik op de knop wêze.’’

Hij merkt dat veel van zijn klanten moeite hebben met de taal. Zijn digitaal platform tilt hen over de drempel van het procederen. ,,As profesjonals witte wy presys watst dwaan moatst.’’ Via een simpel vragenmenu leidt Boetejuristen.nl de bezwaarmakers langs de verschillende stappen die nodig zijn om zo’n boete aan te vechten. Ze hoeven zich niet te verdiepen in het vaak taaie juridische jargon.

De Nekker beoordeelt de dossierstukken op de kans van slagen. Hij kijkt bijvoorbeeld naar de foto uit de flitscamera of leest het proces-verbaal. Zo boekte hij recent een nieuw succes bij het gerechtshof in Leeuwarden: een cliënt uit Drachten werd vrijgesproken voor het autorijden met zijn telefoon op schoot.

Dat nieuws bracht nogal reacties teweeg, soms nogal negatief van toon. Alsof de juridische ondernemer persoonlijk de verkeersveiligheid in gevaar wil brengen. Hij toont zijn eigen mobiel, zo’n ouderwetse Nokia, waarmee je alleen maar kunt bellen. Dat internet op je mobiel leidt alleen maar af, vindt De Nekker. Zeker achter het stuur. ,,Ik soe ek sizze: ryd noait te hurd.’’

Hij wijst er op dat naar schatting 5 procent van alle boetes niet kloppen. De camera heeft het kenteken niet goed gelezen, of de opsporingsbeambte heeft zich vergist. ,,Wy helje sokke fouten derút’’, verduidelijkt De Nekker.

Respectabele missie

Zelf ziet hij dat als een respectabele missie. Bij het Openbaar Ministerie reageren ze minder enthousiast. De Wolvegaaster zegt uitermate hard te zijn aangepakt. Het OM betoogde doodleuk dat Boetejuristen.nl geen beroepsmatige rechtsbijstand leverde en daarom niet in aanmerking mocht komen voor een vergoeding van de proceskosten.

,,It gong noch folle raarder’’, zegt De Nekker. ,,Mar dêr wol ik neat oer sizze.’’ Hij constateert dat Appjection op een soortgelijke aanpak wordt ontmoedigd: daar bundelt justitie zo’n 400 zaken, zodat de aanklager slechts een keer proceskosten hoeft te betalen.

Dient zo’n aanpak de verkeersveiligheid, of is het om de staatskas te spekken? De Nekker weet dat ze op het ministerie van justitie het zwerk zien drijven. De wet Mulder is destijds in het leven geroepen om de ambtelijke molens te ontlasten. Nu bezwijken de vijf gespecialiseerde raadsheren van het Leeuwarder gerechtshof bijkans onder hun alsmaar groeiende werkvoorraad.

Zo wordt de ambtelijke molen slachtoffer van zijn eigen ambtelijke robotisering, merkt De Nekker fijntjes op. En wie krijgt de schuld? De indiener van beroepschriften, zegt de jurist. Er is wel meer scheef, vindt hij. Voor incassokosten geldt een maximum van 15 procent van de te innen som, behalve voor de overheid. Een volstrekte wanverhouding, stelt De Nekker. Hij blijft erbij: ,,Der is in hiele grutte groep minsken yn ús maatskippij, dy ‘ t net by steat is om berop oan te tekenjen tsjin sokke boetes.’’

De Wet Mulder

Precies veertig jaar geleden pleitte de in Dwingeloo geboren rechtsgeleerde Albert Mulder (1916-1995) op een politiecongres in Utrecht er voor om lichte verkeersovertredingen uit het strafrecht te halen. Zo kon je de toen al duizelingwekkende administratieve rompslomp terugdringen, wist Mulder. Negen jaar later werd de Wet administratieve handhaving verkeers voorschriften (WahV) ingevoerd, tegenwoordig vaak aangeduid als de Wet Mulder. ,,Ik geloof niet dat deze wet zal leiden tot een ander gedrag van mensen’’, voorspelde de Utrechtse hoofdcommissaris Jan Wiarda (1940-2013) destijds. ,,Als iedereen om je heen met 120 kilometer per uur voorbij komt op een weg waar je maar 80 mag rijden, dan ga je vanzelf harder rijden.’’ Wiarda, een boerenzoon uit Nijland, kreeg gelijk. Nog altijd wordt er massaal te hard gereden op de Nederlandse wegen. Het Centraal Justitieel Incasso Bureau in Leeuwarden begon in 1990 met een handjevol medewerkers, tegenwoordig werken er 1250 mensen, waaronder 275 ICT’ers.