Verkiezingen werpen schaduw vooruit. ‘Alle hens aan dek om financiën gezond te houden'

Het jaar 2022 wordt in Weststellingwerf niet alleen een verkiezingsjaar, maar ook een jaar waarin harde maatregelen nodig zijn om de financiën in de jaren daarna op orde te krijgen. En dus stond de behandeling van de voorjaarsnota en kadernota maandag al deels in het teken van de verkiezingen.

Burgemeester Andre van de Nadort woensdagavond.

Burgemeester Andre van de Nadort woensdagavond.

Verder waren collegepartijen vooral trots op wat er de afgelopen drie jaar allemaal voor de gemeenschap gedaan is. En de oppositie vond dat allemaal veel en veel te weinig. Wat Ton Mulder van Blijf Stellingwarfs betreft hoeven een aantal ‘onzichtbare collegeleden’ na de raadsverkiezingen in 2022 dan ook niet weer terug te komen.

Antwoord op tekorten

Het college werkt nog aan voorstellen om een antwoord te bieden op de tekorten, die anders oplopen naar € 1 miljoen in 2024, zodat 2024 en 2025 kan worden afgesloten met een begroot positief saldo. Je kunt zelfs van mening verschillen over de vraag of de soep dan nog zo heet is als ze maandag werd opgediend. Voor de raadsfractie van oppositiepartij SDW is de noodzaak om te bezuinigen en/of lasten te verhogen nog niet aangetoond. Er wordt immers nog steeds gesleuteld aan een nieuwe verdeling van de rijksmiddelen uit het gemeentefonds en mogelijk komt er toch meer geld beschikbaar voor de jeugdzorg en Wmo.

Meevaller

René de Klein herinnerde aan 2016, toen het college een tekort aankondigde van 756.000 euro en aan het eind van het jaar 3,9 miljoen over hield. En ook nu is er via de zogenaamde meicirculaire alweer een meevaller van bijna een miljoen euro. Kortom: het huidige college moet van De Klein niet over haar graf heen regeren. En ook GroenLinks zag al hoe geraamde tekorten uiteindelijk toch weer als sneeuw voor de zon verdwijnen, al is daar voor dit jaar wel een bedrag van € 990.000 voor nodig uit de coronagelden van het Rijk.

Bezuinigingen in 2022

‘Alle hens aan dek om financiën gezond te houden’, zo vond Hans Visser van het CDA. ‘Geen paniekvoetbal’, zo reageerde wethouder en oud-spits Jack Jongebloed. ‘We gaan een pakket samenstellen met ‘mogelijke maatregelen’.’ ‘Zijn’ VVD wilde echter juist nog meer haast maken met die bezuinigingen. Wachten met een ingrijpend pakket tot 2022 leidt volgens fractievoorzitter Richard Bos tot een verloren jaar. Hij wilde nu al scherp kijken naar waar verantwoord bezuinigd kan worden. En wat de VVD betrof zijn er vooral ‘drastische keuzes’ nodig in het sociaal domein. Er wordt in Weststellingwerf volgens de VVD bovengemiddeld veel geld uitgegeven aan huishoudelijke hulp. ‘Mensen die er volgens normen geen recht op hebben, krijgen het wel. Het bestaat niet dat inwoners onterecht voor tonnen hulp krijgen terwijl anderen dat straks niet meer kunnen krijgen en dat hierdoor de belasting fors verhoogd moet worden.’ Ook het CDA riep op om de toestroom van nieuwe klanten te beperken.

Besparingsdoel

De hogere kosten komen deels door het wegvallen van de vermogenstoets. De hoogte van het vermogen doet er dus niet toe om huishoudelijke hulp vergoed te krijgen. De beoogde besparing van €330.000 in 2021 wordt dan ook niet gehaald. De ingehuurde capaciteit om de herindicaties uit te voeren heeft ook nog eens tot hogere kosten (€ 26.000) geleid dan vooraf werd gedacht. De VVD wilde opheldering van CDA-wethouder Hanneke Zonderland over het niet halen van het besparingsdoel. Maar echt een duidelijk antwoord kreeg de VVD niet. En de wethouder had ook geen idee hoeveel van het beoogde bedrag er nu wel bespaard is. De VVD constateerde dat er dus meer sturing nodig is. Dat vond de wethouder ‘een hard verwijt’. Haar collega Mariska Rikkers kreeg van Gaby Thijssen van GroenLinks dezelfde verwijten toen het over de jeugdzorg ging. ‘We hebben geen grip op de zaak.’ De wethouder: ’We hebben niet alleen incidenteel, maar ook structureel extra geld nodig voor de jeugdzorg.’

Investeringen ICT

Extra geld willen de colleges van de drie OWO-gemeenten ook van hun gemeenteraden hebben voor ‘de basisdienstverlening op het gebied van ICT en archiefwerkzaamheden’. Het gaat om € 211.000 (€ 70.500 per gemeente). Ook dat leidde tot kritische vragen. De burgemeester zei dat het hem ook pijn deed daar zoveel geld aan uit te geven. ‘Maar we kunnen het niet permitteren om het niet op orde te hebben.’ Hij wees op het nieuws dat een handvol Nederlandse bedrijven slachtoffer is van een Russische hackersgroep, die wereldwijd heeft toegeslagen. Hij wil wel inzichtelijker maken wat de ICT op termijn de drie gemeenten nog gaat kosten.

Kosten aanpak eigen organisatie

Boeiend wordt in dit laatste politieke jaar van dit college ‘het veranderen van de cultuur en structuur van de gemeentelijke organisatie’. Dat moet vier jaar achtereen € 565.000 gaan kosten en daarbij nog eens twee jaar achtereen € 250.000 voor opleidingen en trainingen. GroenLinks: ‘Stop met dit onzinnige idee.’ Een grote organisatieverandering past volgens Gaby Thijssen niet meer bij deze tijd. ’En een gemeente van onze omvang misschien ook niet meer. Moeten we dat ook niet toetsen?’ Burgemeester André van de Nadort: ‘Grotere gemeentes zijn altijd duurder, een gemeente van deze omvang heeft bestaansrecht.’ Het CDA riep ook op tot een discussie over nut en noodzaak van deze organisatie-uitgaven. Hans Visser werd door de burgemeester op zijn wenken bediend. Want alle kritische opmerkingen over deze relatief hoge uitgaven gingen Van de Nadort ‘aan het hart’. Hij sprak niet voor het eerst over ‘een noodzakelijke ontwikkeling’.

Inspireren en ondersteunen

In plaats van regisseren en dirigeren wordt de rol van gemeenten steeds meer die van inspireren, ondersteunen en weten wat er leeft onder burgers. Gemeenten moeten verantwoordelijkheden doorschuiven naar actieve inwoners en vrijwilligers. De vraag daarbij is wat je als gemeente wel kunt loslaten en wat niet. Van de Nadort: ‘We moeten toe naar een andersoortige organisatie. Een participatiesamenleving vraagt bepaalde vaardigheden en dus scholing van onze medewerkers.’ D66 hoopt dan wel dat externe deskundigen de reorganisatie gaan bekijken, omdat er volgens Ronald Westenberg anders niks van terecht komt. Maar juist het inhuren van al die externe hulp en juist het schrappen van ambtenaren wordt ook een discussiepunt bij de begrotingsvergadering dit najaar. En dan zitten we nog dichter bij de verkiezingen van 16 maart 2022.