De Boer Op: Scharrelkippen leven in de tropen van De Hoeve

De Hoeve – 44.280 kippen. Zoveel heeft boer Frank Olijslager (53) momenteel in zijn twee stallen in De Hoeve scharrelen. Het pluimvee loopt er sinds donderdag. ‘Dus vandaag zijn ze stuk voor stuk één dag oud’, zegt Olijslager. Hij bekijkt de temperatuurmeter. ’Het is binnen 33,6 graden. Het is de eerste dagen lekker warm. Dan overleven ze beter.’

Hij loopt dan ook in zijn tshirt naar binnen als hij een controleronde maakt. ‘We bekijken dagelijks hoe het ervoor staat met de voer- en de watervoorziening. En in de ochtend of er zwakke of dode kuikentjes bij zijn. Die pikken we eruit. Het is in het begin best vaak zo dat er kuikentjes bij zijn die wat mankeren en dus niet goed mee kunnen komen. Vanochtend een stuk of vijftien.’ Op de 44.280 is dat relatief weinig. ‘Naarmate ze ouder worden, pikken we er steeds minder uit. Na een aantal dagen is het vaak nog maar één per dag.’

‘Het gaat altijd mooi snel’

De kuikens zijn donderdag aangekomen. ‘Omdat het vakantie is hebben we met z’n allen geholpen met uitladen.’ De vrouw van Frank, Jannie Olijslager (49) en de kinderen die thuis waren; Sander (20) en Erik (16) waren ook van de partij. ‘Het gaat altijd mooi snel’, zegt Sander. ‘We zijn meestal binnen het uur klaar.’

Uitleven in de stallen

Bij aankomst zijn de kuikens 40 gram per stuk. Alle 44.280 vleeskippen passen dan ook in minder dan een halve vrachtwagen. ‘In een hele passen er wel 100.000’, weet de eigenaar van de boerderij. Maar eenmaal in De Hoeve kunnen de jonge beestjes hun vleugels spreiden en zich uitleven in de stallen. Boer Olijslager houdt op de locatie puur scharrelkippen. ‘We willen het ze zo fijn mogelijk maken.’ De vijfentwintig koeien die in een derde stal lopen zijn van het andere deel van de maatschap waarin hij samen met zijn broer Koen zit. De onderneming heet niet voor niets K & F Olijslager. ‘Wij kunnen die vijfentwintig koeien hier nog makkelijk houden. Het zijn drachtige koeien. Zodra ze bijna gaan kalveren, gaan ze terug. Het is puur dat wij nog wat ruimte over hebben. Het werkt ideaal.’

Broer had eerste recht

De broers werden geboren in de Achterhoek, in het plaatsje Lichtervoorde. ‘Mijn ouders hadden een klein boerderijtje met ongeveer twintig koeien en wat varkens’, zegt Olijslager. ‘Mijn broer was vijf jaar ouder en wilde de boerderij graag overnemen. Ik ook wel, maar hij had het eerste recht. Als je de boerderij op dat moment door tweeën zou delen, zou er bijna niks overblijven. Mijn vader adviseerde mij dan ook om een ander vak te gaan leren.’

Bouw minder leuk dan boerenleven

De jonge Frank besloot naar de Lagere Technische School (LTS) te gaan. ‘Het was voor mij voorbestemd om de bouw in te gaan. Ik maakte de opleiding af, maar ik vond het veel minder leuk dan het boerenleven.’ Toen hij alsnog op de landbouwschool begon, deed zich een kans voor voor de boerenfamilie. ‘Mijn ouders konden goedkoop land kopen in Friesland en de gemeente Weststellingwerf verwelkomde ons maar al te graag.’

Meer mogelijkheden

Het is 1982 als het gezin, inclusief de twee zoons verhuizen naar Vinkegavaartweg 13 in De Hoeve. ‘Al mijn zussen – vier – wonen nog in de Achterhoek.’ Eenmaal in De Hoeve bleken er meer mogelijkheden voor Frank. De boerderij groeide naar zestig koeien. Hij ronde zijn landbouwopleiding af en deed veel ervaring op door te helpen op diverse melkveehouderijen in de regio. Toen hij volwassen werd, keek hij met zijn vader naar de opties. Ze besloten naast de boerderij van Koen een tweede boerderij te kopen. ‘En dat is hoe wij hier terecht zijn gekomen.’

Kippenschuur gaat in vlammen op

‘Ik ben hier sinds 1992 actief boer. De boerderij bestond toen voornamelijk uit een koeienstal en een kippenschuur tot er in 1997 wat vreselijks gebeurde. De kippenschuur, weliswaar leeg, werd door een brand met de grond gelijk gemaakt. ‘Het gebeurde bij het opwarmen van de schuur. Dat doen wij meestal drie dagen voordat de nieuwe kuikens aankomen. Het moet de eerste dag ongeveer 35 graden zijn. De lichaamstemperatuur van de kuikens is 37 graden en zonder al te veel veren overleven ze het niet makkelijk.’ Na een week is de tropische warmte verdwenen en kunnen de kippen een lagere temperatuur goed verdragen. Hoe de brand ontstond weet de boer nog steeds niet. ‘Het moet één van de heaters geweest zijn in de achterste hoek. Daar was de brandhaard het grootst. Het gebeurde twee dagen voordat de kuikens arriveerden, dus de schuur was leeg.’

Kippen krijgen de ruimte

In 1997 is de eerste stal herbouwd en in 2013 is de tweede stal gebouwd. ‘Wij zijn toen volledig overgegaan op scharrelkuikens.’ De broers concentreerden de koeien op de andere boerderij. ‘Voorheen liepen hier ook 40.000 kippen rond, maar die scharrelden niet. Ze stonden allemaal in één schuur. Ik heb de ervoor gekozen de kippen een beter leven te gunnen en ze de ruimte te geven.’

Drink- en voederplek

Aan de beide stallen grenst ook een overdekte uitloop. Er komt daglicht binnen, er liggen strobalen waar de kippen mee kunnen spelen als ze wat groter zijn en de kippen hebben te kust en te keur wat betreft de drink en voervoorziening. ‘Dat is één van de regels die erbij komt kijken’, zegt Olijslager. ‘We moeten minimaal één drink- en voederplek hebben per een bepaald aantal kippen.’ Ze krijgen vooral brokken met daarin krachtvoer en ze worden bijgevoerd met tarwe. Dat resulteert erin dat de kippen die donderdag veertig gram wogen, acht weken later 2,5 kilo zijn en klaar zijn voor de slacht. Saillant detail: de kippen eten in acht weken om en nabij de 230 ton aan voer. Dat is gelijk aan wat honderd koeien in een jaar wegwerken. Als de kippen volgroeit zijn, komen er kippenvangers langs om in de nacht in zo’n vijf uur alle kippen te vangen. ‘In het donker, bij een geringe lichtvoorziening blijven ze namelijk beter zitten, waardoor ze makkelijker te vangen zijn.’ Er gaan zeven volle vrachtwagens naar De Kuikenaer, waar Olijslager aan levert.

Speciaal team ontsmet stal

En zo gaat het elke negen weken: de kuikens arriveren, ze groeien acht weken, waarna ze opgehaald worden. Dan worden de voer- en drinkbakken opgetakeld en schuift de boer de stallen schoon. ‘Daarna wordt alles flink ontsmet door een speciaal team en maken wij in de dagen daarna alles weer klaar voor onze volgende 44.000 gasten.’ Dat is meestal de drukste periode. ‘elke doordeweekse dag start ik bij Koen om te melken. Wij houden daar zo’n honderd koeien.’ Na het eten, rond 9.00 uur neemt de boer een kijkje in zijn eigen stallen.

Zoons studeren

Het probleem dat Frank vroeger had hebben zijn zoons nu niet. De oudste van de drie: Mark (22) studeert Commerciële Economie in Leeuwarden, de jongste: Erik (16) gaat de middenkader engineering. Sander (20) heeft een passie voor het boerenleven. Sander zit in het eerste jaar van zijn agrarische Hbo-opleiding in Leeuwarden. ‘Waarschijnlijk komen hij en zijn neef dit jaar bij mij en mijn broer in de maatschap om het bedrijf in de toekomst over te nemen. Dan gaat de naam van het bedrijf dus ook veranderen.’

Zeer goede kuikens

Elk jaar stelt Olijslager zijn stal beschikbaar voor de jaarlijkse rommelmarkt, waarvan de opbrengsten ten goede komen van de plaatselijke school en de korfbalclub. ‘Toevallig is de stal dit jaar net leeg in de voorjaarsvakantie, dus zullen de docenten dit jaar even terug moeten komen van hun vakantie. Wij kunnen daar weinig aan veranderen’, zegt Olijslager lachend. Hij pakt een hand vol kuikentjes op. ‘Dan zijn deze beestjes niet meer met twee handen te tillen.’ Hij laat het klein grut zien aan het gezin. ‘We hebben hier op het moment zeer goede kuikens rondlopen. Ze zien er erg goed uit.’