Natuur om de hoek
Door Paul Mentink

Pyjamaschildwants

Een van de onderdelen van mijn biologiestudie in Wageningen was de verplichte excursie van drie weken naar de Pyreneeën. Dat was eind jaren zeventig en ik was tot dan toe slechts één keer net over de grens in Duitsland geweest. Je kunt je vast indenken dat ik, toen de bergen naderde, toch wel onder de indruk was.

Het idee om met een groep aanstaande biologen naar de bergen te gaan, lag in het feit dat je op een berghelling op een dag als het ware meerdere seizoenen vlak bij elkaar kunt bekijken. Immers, boven op de berg in de sneeuw is het winter, terwijl het in het zonnige dal zomer is. Navenant heb je overeenkomstige planten en dieren in die specifieke regionen.

De excursie was zo opgezet dat je de ene dag naar allerlei insecten op zoek ging en de andere dag naar planten. Daarnaast zat ik in een groep studenten die elke dag de waargenomen vogels bijhield. Daar heb ik de imponerende steenarend voor het eerst gezien. Vooral imponerend, omdat een zwarte kraai hem lastig viel en af en toe achter één van zijn vleugels heel even uit het zicht verdween.

Een van de insecten die mij door de jaren is bijgebleven is de pyjamaschildwants. Eveneens bekend onder de naam pyjamawants en gevangeniswants. Dat heeft uiteraard met zijn zwartrood gestreepte tekening te maken. Overigens is dit insect aan de onderkant rood met zwarte stipjes. In de Pyreneeën kwamen we hem geregeld tegen, terwijl dit insect in ons land toentertijd uiterst zeldzaam was.

We zijn nu bijna een halve eeuw verder en ik ging op een zonnige dag in juni naar mijn moestuin om wat onkruid te wieden. Met de hand natuurlijk, gif komt er bij mij niet aan te pas. In de moestuin van mijn buurman stond op dat moment de pastinaak in bloei, die had hij van het jaar daarvoor laten staan. Het wemelde van de insecten op de geelgroene bloemen, toen mijn oog viel op enkele zwartrode exemplaren. Bij nadere inspectie bleken er meerdere pyjamaschildwantsen te zitten. Er waren zelfs parende stelletjes aanwezig.

Dat deze insecten op de bloeiende pastinaak zaten is niet verwonderlijk. De pastinaak behoort tot de familie van de schermbloemigen, waartoe ook de wilde peen, het zevenblad en de reuzenberenklauw behoren. Zowel de volwassen exemplaren als hun nimfen leven van de sappen van deze planten. Die nimfen zijn overigens niet zo kleurrijk als hun ouders, ze zijn voornamelijk bruin van kleur. Kwam dit insect voorheen voornamelijk in Zuid-Europa voor, tegenwoordig kan hij zich in ons land eenvoudig handhaven en is het een wijdverspreide soort.

Deze wantsen zijn zonaanbidders, bij bewolkt of slecht weer houden zij zich vaak schuil. Je zou zeggen dat die opvallende zwartrode kleur, zeker bij zonnig weer, niet zo handig is. Echter, het is een waarschuwingskleur, die in de natuur wel vaker voorkomt. Het wil zeggen dat deze insecten walgelijk smaken en vogels laten ze daarom met rust.

paul@paulmentink.nl