Veenhuizen groeide uit tot een ‘boeven’-dorp

Veenhuizen lijkt in niets op andere dorpen. Het is een voormalige dwangkolonie waar meer dan honderd Rijksmonumenten getuigen van een uniek verleden. Het is herkenbaar aan de rechte lanen en statige panden.

In het dorp kan de toerist zich vermaken in musea, ateliers en de sfeervolle eet- en drinkadresjes die allemaal gevestigd zijn in historische gebouwen.  Tot de negentiende eeuw telde Veenhuizen slechts een handjevol huizen. Dat veranderde toen generaal Johannes van den Bosch in 1818 de Maatschappij van Weldadigheid oprichtte, in een poging de enorme armoede in Nederland te bestrijden. Na de stichting van een vrije kolonie in Frederiksoord en een onvrije inrichting in Ommerschans, liet hij zijn oog vallen op het gehucht Veenhuizen en stichtte er een tweede dwangkolonie.

In 1859 nam het Rijk de onvrije koloniën Veenhuizen en Ommerschans over van de Maatschappij en enkele jaren later werden ze omgedoopt tot Rijkswerkinrichtingen. Justitie bouwde rond 1900 vervolgens twee nieuwe gevangenissen, ontworpen door Johan Frederik Metzelaar en zijn zoon Willem Cornelis Metzelaar: Norgerhaven en Esserheem.

In het bos bij het dorp was tot 1 januari 2014 nog een gevangenis gevestigd: Groot Bankenbosch. Ook was er tot 2014 nog een kleine half-open inrichting genaamd de Fleddervoort. Hier zaten 24 gedetineerden het einde van hun strafperiode uit. Het dorp telt nog steeds drie strafinrichtingen.

Gevangenismuseum
Maar er is nog veel meer te beleven. Altijd al willen weten hoe het voelt om in de gevangenis te zitten? Onder leiding van een gids is de strafgevangenis te bezoeken. In de beruchte gevangenis ziet een aantal cellen eruit alsof de bewoners elk moment kunnen terugkeren. Onder leiding van een ervaren gids is er in een oude boevenbus een verassende rondrit door Veenhuizen te maken.

www.gevangenismuseum.nl