Veldoven Zorgvlied klaar voor boerenstook

Zorgvlied - Vakkundig stapelwerk van een werkgroep en haar vrijwilligers leidde tot een veldoven op de ontmoetingsplek van de Stichting Historische Steenbakkerij Zorgvlied bij camping Hertenweide in Zorgvlied.

Een veldoven werd vroeger opgebouwd voor de eenmalige stook van bakstenen nabij de plaats waar een huis of boerderij werd gebouwd. Ter ere van het 200-jarig bestaan van de Maatschappij van Weldadigheid wordt in Zorgvlied een veldoven nagebouwd.

Gaten en kieren

Zondagmiddag werden de gaten en kieren met keileem dichtgesmeerd. Tussen de buien door kon er gewerkt worden aan de opbouw. Ruim honderd jaar geleden werden in een veldoven aan de Huenderweg tussen Doldersum en Wateren voor het laatst stenen gebakken. De oven in Zorgvlied is ongeveer 120 centimeter hoog, 150 centimeter breed en twee meter lang en staat op een stenen ondergrond. De oven bestaat uit opgestapelde gebakken stenen, waartussen brandgangen zijn aangebracht voor de turf, die als brandstof dient. Onder de dichtgemaakte bovenkant met platliggende stenen liggen de lagen vormelingen die schoolkinderen voor de vakantieperiode maakten en bakten.

Stookgaten

De buitenkant werd zondagmiddag dichtgesmeerd met keileem. Onderin zitten aan één lange zijde stookgaten om turf bij te vullen en om het vuur te regelen. In de buitenwanden van de oven worden zogenoemde “segen-kegels” geplaatst, die gezien kunnen worden als temperatuurmeters. Aan het ombuigen kan iemand zien hoe de temperatuur op bepaalde plekken in de oven is.

Stookmeester

Woensdag 7 augustus om 10.00 uur wordt de oven aangestoken door ‘stookmeester’ Willem Reitsma. Brandt de oven goed, is er voldoende trek en wordt het warm genoeg om de stenen te bakken? Op traditionele wijze wordern dan de al eerder gemaakte- en al gedroogde keilemen vormelingen in de veldoven gebakken. Het aansteken gebeurt met hout en daarboven op turf via de aan de zijkant gemaakte stookgaten.

Schoorsteen zakt weg

De proefstook van een dikke week geleden deed op enkele punten inzichten veranderen. De oven had een schoorsteen, die door de te hoge temperaturen wegzakte in de oven. Voor de opbouw van de huidige veldoven werd hulp ingeroepen van keramist Kees Hoogendam uit Marknesse, voordien woonachtig in Fochteloo. Hij is woensdag aanwezig om de officiële stook te begeleiden. Zondag 10 augustus wordt de oven geopend en moet blijken of de gedane aanpassingen het gewenst effect hebben.

Fair

Woensdag 7 augustus is er het een en ander te doen bij de veldoven. Er is een fair op het veldoventerrein waarbij de nadruk ligt op de historie, oude ambachten, edelstenen en keramiek. Ook de Electro Kar van Weldadig Oord rijdt rond door Zorgvlied, waarbij wordt verteld over de geschiedenis van het dorp. Begin- en eindpunt is het terrein van de veldoven.

Na 10 augustus is het veldovenproject ten einde. Het is de bedoeling dat in overleg met “Weldadig Oord” en de Maatschappij van Weldadigheid om jaarlijks of tweejaarlijks de veldovens op te bouwen en de boerenstook uit te voeren. Zo wordt getracht in de zomermaanden de bezoekers aan de regio te binden.

Film

Momenteel worden er filmbeelden gemaakt om tot een film te komen. Op die wijze wordt het project voor het nageslacht bewaard. Het ambacht is in Nederland volledig verloren gegaan. In het Duitse Lage (nabij Bielefeld) vonden de initiatiefnemers een steenbakkerijmuseum waar de oude techniek van veldoven stoken nog twee keer per jaar wordt toegepast. De bouw en stook in Zorgvlied vindt plaats onder begeleiding van steenindustrie Strating uit Oude Pekela.