Kinderen maken eigen stenen

Boijl/Zorgvlied - Ruim honderd jaar geleden werden in een veldoven aan de Huenderweg tussen Doldersum en Wateren voor het laatst stenen gebakken. Oude tijden herleven.

Ter ere van het 200-jarig bestaan van de Maatschappij van Weldadigheid en met het toepassen van oude kennis en vaardigheden, bouwt de Stichting Historische Steenbakkerij Zorgvlied deze zomer een veldoven op het weiland naast camping de Hertenweide in Zorgvlied en worden op traditionele wijze stenen gebakken.

School Boijl

Aan het project is ook cultuur-historische educatie verbonden. Willem Veurman, voormalig directeur van de Meester K.J. Dijkstraschool in Elsloo, en oud-docent Thijs van Buuren staan garant voor de onderwijskundige aanpak die hoort bij dit initiatief. Kinderen van basisschool De Oosterbrink in Boijl worden bij het gehele proces betrokken: van het mengen van de klei, het maken van de ‘vormelingen’ (de te drogen stenen stenen alvorens ze gebakken worden) tot het branden van de veldoven. Ook kunnen kinderen hun eigen steen maken, voorzien van hun naam.

Voorlichting

Zo’n 40 vrijwilligers uit Zorgvlied en omgeving zijn betrokken bij het project, dat een initiatief is van Annemieke Bruursema, Paul Gols, Hans Salverda, Willem Reitsma en Thijs van Buuren. Tussen 15 juni, als men begint met leem kneden en bakstenen vormen, en de stook op zaterdag 7 augustus, is het proces aan de De Ruyter De Wildtlaan voor iedereen te volgen. Zowel bewoners van de regio als toeristen en andere belangstellenden zijn welkom tijdens enkele weekenden waarin niet alleen wordt gewerkt, maar ook voorlichting wordt gegeven. Wetenswaardigheden over het hele proces en de steenoven zijn vanaf 25 april ook te vinden op de speciale website: veldovenzorgvlied.nl. Op 7 augustus vindt de stook - het bakken van de stenen - plaats.

Boerenstook

Een veldoven werd vroeger opgebouwd voor de eenmalige stook van bakstenen nabij de plaats waar een huis of boerderij werd gebouwd. De oven bestond uit niets meer dan te bakken stenen waartussen brandgangen waren voor de turf, die als brandstof diende. De buitenkant werd dichtgesmeerd met leem en onderin en bovenin waren gaten om turf bij te vullen en om het vuur te regelen. Een stook voor het bakken van voldoende stenen duurde in totaal ongeveer zes weken: drie voor het opbouwen en branden en daarna drie weken voor het afkoelen. De stook werd ook wel een “boerenstook” genoemd. Boeren regelden zelf wanneer een boerderij moest worden gebouwd. Soms met reizende, ingehuurde krachten die verstand hadden van deze manier van steen bakken, samen met wat plaatselijke, losse arbeiders.

Dit ambacht is in Nederland volledig verloren gegaan. In het Duitse Lage (nabij Bielefeld) vonden de initiatiefnemers een steenbakkerijmuseum waar de oude techniek van veldoven stoken nog twee keer per jaar wordt toegepast. De bouw en stook in Zorgvlied vindt plaats onder begeleiding van steenindustrie Strating uit Oude Pekela.